حقوق عمومی اسلام

• حسینی

شناسنامه کتاب: تیندر، گلن(1374)، تفکر سیاسی، ترجمه محمود صدری، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی

نویسنده در این کتاب در پی بیان مهمترین و بنیادی ترین سوالات و پرسش های مطرح در حوزه اندیشه و تفکر سیاسی است. پرسش هایی که به زعم وی تنها و تنها با اندیشیدن به جواب می رسند و البته جواب های حاصله هیچ گاه قطعی نخواهد بود، اما برای تعالی انسانیت و برای حرکت به سوی انسان متمدن ضروریست و صراحتا تصریح می کند که در پی جواب های غیرایقانی بودن به از ایستایی است. مباحث مزکور در خصوص لزوم اندیشه ورزی در فصل اول تحت عنوان چرا به تفکر سیاسی می پردازیم آمده است.

نویسنده پس از بحثی مفصل در فصل اول، در هفت فصل بعدی که تحت عناوین بیگانگی و یگانگی، نابرابری و برابری، قدرت، محدودیت های قدرت، غایات قدرت، سرشت و معنای تاریخ و ایده عدم ایقان آمده است به موضوعات کلی که عنوان هر بخش قرار گرفته و جزء موضوعات اساسی و بنیادین اندیشه سیاسی می باشند و نوع جواب به آن ها تعیین کننده نحوه عمل و اندیشه در حوزه سیاسی است می پردازد و در ذیل هر فصل نیز سوالات و شبهات جزئی تر و دقیق تری را مطرح می کند، نویسنده همانطور که در فصل اول گفته است در پی جواب دادن به این پرسش ها نیست و تنها به طرح آن ها و اشاره به پاسخ هایی که اندیشمندان مبرز چون سقراط و افلاطون و ارسطو و هابز و لاک و .... داده اند می پردازد با این هدف که ذهن خواننده را به جولان وادارد و خواننده نیز در پی یافتن جواب باشد. در بخش ضمیمه کتاب نیز با اقرار به نیاموختنی بودن اندیشه ورزی، پیشنهاداتی کاربردی در زمینه نحوه اندیشیدن مطرح شده است.

برای اینجانب با مطالعات اندکم در حوزه اندیشه سیاسی، این کتاب از جذابیت فوق العاده ای برخوردار بود، چون اولین کتابی بود که سوالات اساسی را مطرح و صراحتا در پی اندیشیدن خواننده بود، سایر کتب در این حوزه که من مطالعه نموده بودم در پی احصا و برجسته نمودن این سوالات اساسی نبودند و با محوریت اندیشمندان نظرات آن ها را مطرح می نمودند اما محور این کتاب سوالات بنیادین اندیشه سیاسی است. با مباحث فصل اول کتاب پیرامون لزوم اندیشه سیاسی موافقم و معتقدم که متاسفانه محققان و اندیشمندان اسلامی آنچنان که شایسته و بایسته است به این سوالات نپرداخته اند و آن ها را از منظر اندیشه حقوقی و سیاسی اسلام بررسی ننموده اند. سوالاتی که ذیل هر فصل مطرح شده است آنچنان مهم و چالشی می باشند که هرکدام نیازمند نگارش ده ها مقاله می باشد.

به عنوان نتیجه گیری عرض می شود این کتاب در پی اثبات گزاره ای نیست تا بتوان در خصوص آن گزاره اظهار نظر نمود و داوری کرد بلکه کتابی است که واقعا سوالاتی را در ذهن خواننده ایجاد و فکر را درگیر می سازد.